नेपालमा असोज ९ देखि ११ गतेसम्म भीषण वर्षा तथा हिमपातको सम्भावना रहेको मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ। बंगालको खाडीको मध्य-पश्चिमी भूभाग आसपास विकसित न्यूनचापीय क्षेत्र थप शक्तिशाली बन्दै पश्चिम-उत्तरपश्चिम दिशातर्फ सर्ने सम्भावनासँगै नेपालमा त्यसको प्रभाव पर्न सक्ने महाशाखाको पूर्वानुमान छ।
मनसुनको प्रभाव क्रमशः कमजोर हुँदै जाने समय भए पनि पश्चिमी वायु र बंगालको खाडीबाट विकसित मौसम प्रणालीको प्रभावले वर्षा तथा हिमपातको जोखिम बढ्न सक्ने देखिन्छ। यस्तो अवस्थामा मौसमको सामान्य अनुमानलाई बेवास्ता गर्नु जोखिमपूर्ण हुन सक्छ। विशेषगरी हिमाली तथा पहाडी क्षेत्रमा हिमपात, भारी वर्षा, पहिरो र सडक अवरोधको सम्भावना रहन्छ भने तराई तथा अन्य क्षेत्रमा डुबान, कटान र जनजीवन प्रभावित हुन सक्ने जोखिम हुन्छ।
मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले विशेष मौसम बुलेटिन जारी गरेर सम्भावित जोखिमबारे पूर्वसूचना दिइसकेको छ। अब यसलाई गम्भीरतापूर्वक लिएर सम्भावित क्षति न्यूनीकरणका लागि आवश्यक तयारी गर्नु तीनै तहका सरकारको प्राथमिक दायित्व हो। स्थानीय तहले जोखिमयुक्त बस्ती पहिचान, उद्धार तथा राहत सामग्रीको व्यवस्थापन, प्राथमिक स्वास्थ्य उपचारकाे तयारी, सुरक्षित आश्रयस्थलको पहिचान तथा विपद् व्यवस्थापन संयन्त्रलाई सक्रिय बनाउन आवश्यक छ।
नागरिक तहमा पनि सावधानी उत्तिकै महत्वपूर्ण छ। मौसम प्रतिकूल हुने समयमा अनावश्यक यात्रा नगर्ने, नदी तथा खोलाको किनारमा नजाने, पहिरोको जोखिम भएका क्षेत्रमा सतर्क रहने र आधिकारिक मौसम सूचना नियमित रूपमा हेर्ने बानी बसाल्नुपर्छ। हिमाली क्षेत्रमा जाने पर्यटक तथा यात्रुले पनि मौसमको अवस्था बुझेर मात्र यात्रा गर्न आवश्यक छ।
विपद् आएपछि उद्धार र राहतमा सक्रिय हुनु मात्रै पर्याप्त हुँदैन। विपद् आउनुअघि नै जोखिम पहिचान गरी तयारी गर्ने संस्कार विकास गर्नु आवश्यक छ। पूर्वसूचना प्रणाली प्रभावकारी बनाउने, स्थानीय समुदायलाई सचेत गराउने र सुरक्षा निकाय तथा स्थानीय सरकारबीच समन्वय बढाउने काममा कुनै ढिलाइ हुनु हुँदैन।
प्राकृतिक विपद्लाई पूर्ण रूपमा रोक्न सकिँदैन, तर पूर्वतयारी र सावधानीमार्फत त्यसबाट हुने मानवीय तथा भौतिक क्षति भने उल्लेख्य रूपमा घटाउन सकिन्छ। त्यसैले असोज ९ देखि ११ गतेसम्मको सम्भावित खराब मौसमलाई सामान्य रूपमा नलिई सरकार, स्थानीय तह, सुरक्षा निकाय र नागरिक सबैले आ-आफ्नो तहबाट आवश्यक सावधानी अपनाउन जरुरी छ।
पूर्वसूचना आएको छ भने त्यसलाई कार्यान्वयन गर्ने समय पनि यही हो। सम्भावित विपद्प्रति सतर्क बनौँ, पूर्वतयारीलाई प्राथमिकता दिऔँ र जनधनको क्षति न्यूनीकरणमा सबैको साझा प्रयास सुनिश्चित गरौँ।
